Trainingen sporters

Dertien jaar geleden stopte keeper Hans van Breukelen, wereldberoemd geworden als penaltystopper, met zijn voetbalcarrière. Nu geeft hij presentaties aan het bedrijfsleven over onder andere teambuilding, samenwerking en motivatie. Gepassioneerd vertellend loopt hij door de zaal en betrekt voortdurend zijn publiek erbij. Na iedere anekdote volgt herkennend geroezemoes of hartelijk gelach.

Steeds vaker worden (ex-)topsporters gevraagd hun ervaringen te delen met het bedrijfsleven. Tv speelt hierin een grote rol, denkt Ralph van Baasbank van Sportsspeakers.nl, een bureau dat bemiddelt in optredens van topsporters. "Praten om sport heen is veel belangrijker geworden, en daardoor ook de persoonlijkheden eromheen. Bedrijven willen zo iemand ook wel eens binnenhalen." Bovendien: sport is emotie en dat spreekt aan. En, zegt Hans van Breukelen, "Mensen kijken op tegen topsport. Ze willen het geheim van dat succes weten."

Ook bij Marc Lammers hangt het publiek aan zijn lippen. De bondscoach van het Nederlands dameshockeyteam leidt met heldere principes en allerlei slimmigheidjes zijn team van het ene succes naar het andere. "Durf te dromen", houdt hij de zaal voor, "de eerste reactie is weerstand, de tweede is dat ze het gaan nadoen - complimenten voor innovatie krijg je pas later." Zijn 'sinterklaasstick', 'hartslag BH' en 'strafcornerbril' zijn wereldwijd gekopieerd. Zonder de betrokkenen af te vallen, illustreert hij met voorvallen uit zijn team en zijn gezin hoe hij zijn team aanstuurt. Dat coachen door open vragen te stellen meer motiveert dan voorkauwen, want dan gaan mensen zelf nadenken en raken ze betrokken. Zo ging aanvoerder Mijntje Donners op eigen initiatief fanatiek aan de slag met nauwgezette analyses van corners, waarmee ze nét een tikkeltje beter werd. Al heb je de top bereikt, blijven kijken waar je een paar procent kan verbeteren, is ook een boodschap waar Lammers op hamert. Net als doelstellingen opleggen die te overzien zijn (en het vieren als ze worden gehaald) en focussen op de tachtig procent sterke in plaats van de twintig procent zwakke punten. Het wordt er allemaal veel leuker en, nog belangrijker, veel beter van. Aan het eind van zijn betoog volgt steevast het vragenrondje. Altijd leuk, direct contact met een succesvolle bekende Nederlander.

Bij Kenneth Lewin, bijna twintig jaar geleden meervoudig wereldkampioen karate, is die wetenschap wat in vergetelheid geraakt. "Ze horen meestal later pas dat ik bekend ben." Naast zijn eigen sportschool wordt hij, vaak als opfrisser tijdens een dag vol bedrijfspresentaties, ingehuurd voor 'workouts' voor managers van bedrijven als Shell, KPMG en Unilever. "Die vinden het heerlijk om lekker te rammen." Bij Lewin hoef je niet stil te zitten, het draait puur om het fysieke. In één of twee uur probeert hij hen de essenties bij te brengen van loslaten, ontladen, samenwerken en communicatie. Door hen eenvoudige dansbewegingen te laten maken op Afrikaanse ritmes, door met Afrikaanse trommels te oefenen in luisteren en berichten overbrengen of - favoriet bij de mannen - met 'Kick fun': stoten en trappen tegen een mobiele bokszak. Lewin: "Als twee managers samen op zo'n bokszak werken en de een geeft de ander geen ruimte, kun je dat in negen van de tien gevallen doortrekken naar het dagelijkse leven. Als je iemand daar een paar keer op hebt aangesproken, zie je dat ze inbinden en rekening met de ander gaan houden."

Valt er ook echt iets te leren van topsporters of brengen ze vooral vermaak? Lammers en Van Breukelen worden nadrukkelijk gevraagd om parallellen tussen bedrijfsleven en topsport te trekken en het geheim van succesvolle teams uit de doeken te doen. Maar, realiseren ze zich, met ruim een uur vertellen krijg je geen revolutie voor elkaar. Wel kunnen ze inspireren. Lammers: "Je moet simpele tools geven waar ze iets mee kunnen. Met af en toe een geintje. Vaak zeggen ze achteraf: het was niet helemaal nieuw voor me, maar ik was het vergeten."

"Natuurlijk wil je een boodschap uitdragen", zegt Van Breukelen. Zelf hoopt hij zijn dat publiek er "twee, drie dingen uit oppikt die de kwaliteit van hun leven kunnen verbeteren." Ook zijn opdrachtgevers willen dat hun gehoor er iets van opsteekt, maar ze willen ook dat er over wordt nagepraat." Dat krijgt een bekende sporter met een aansprekend verhaal beter voor elkaar dan de zoveelste peptalk van een topmanager uit het bedrijf. Niet ieder bedrijf heeft er overigens een doel mee, zegt Van Baasbank van Sportsspeakers.nl. "Ze vinden kleedkamerverhalen ook leuk."

De sporters houden er in ieder geval een lekker belegde boterham aan over. Afhankelijk van ervaring en bekendheid, verdienen ze volgens Sportsspeakers.nl tussen de 2000 en 5000 euro per dagdeel voor hun presentatie. Hans van Breukelen levert daarvoor geen standaardpraatje; hij houdt een voor- en nabespreking en past zijn presentatie aan op zijn opdrachtgever. Kenneth Lewin krijgt 1200 euro per uur. Daar moet hij nog wel een vrachtwagen van laten rijden. Prettig tarief? Hij vindt het terecht. "Dat soort bedrijven kunnen het makkelijk betalen. Er staan daar wel dertig, veertig man die twee ton per jaar verdienen." Succesvolle sporters die geen goede sprekers zijn, kunnen altijd nog sportclinics geven of lintjes doorknippen, want daar is ook veel vraag naar.