Interview Rabobank

Communicatie, spelers zelf laten meedenken, open vragen stellen; het zijn echte Marc Lammers-stijlkenmerken. Toch is dat niet altijd zo geweest. ‘Vroeger was ik wat je noemt een sturende coach; ik bepaalde alles. Althans dat wilde ik. Liefst had ik ook zestien Marc Lammersen in het veld staan. Tot ik dacht “sukkel, je scoort zelf nooit!”.’
De basis voor zijn huidige manier van coachen is gelegd tijdens de opleiding MasterCoach van het NOC*NSF. In die opleiding, uitsluitend bedoeld voor toptrainer-coaches, maakt hij kennis met zaken als Typologie en Neurolinguïstisch Programmeren (NLP). ‘Ik heb geleerd dat juist diversiteit de kracht van een team is. Verschillende karakters vullen elkaar aan en dat levert uiteindelijk het beste team en de sterkste mentaliteit op. Bij NLP gaat het over communiceren. Ik was erg gewend om vanuit de eerste persoon te praten in plaats van de tweede persoon; ik toonde me weinig empathisch. Dat staat je in de weg om te zien dat mensen allemaal verschillende typen zijn. Nog een stap verder dan die empathische houding is de helikopterblik. Je kunt dan als het ware van bovenaf naar een groep kijken en ieders rol, inclusief die van jezelf, analyseren. Dan pas kun je ieders afzonderlijke sterke punten het beste inzetten.’
Lammers gelooft heilig in zelfsturende teams. ‘Mijn speelsters moeten zelf nadenken, zelf met oplossingen komen. Ik stel ze open vragen. Hoe denk jij dat we dit het beste kunnen aanpakken? Als jij zelf de oplossing bedenkt, dan loop je vanzelf een stap harder om dat te bereiken. Dan komt de passie, de intrinsieke motivatie vanzelf. Extrinsieke motivatie komt van buitenaf; van iemand anders die zegt wat jij moet doen. Daar kun je best een eind mee komen, maar nooit verder dan de grens. Over die grens heengaan, dat kun je alleen als de motivatie vooral in jezelf zit.’

Fles wijn
Het is ‘golden boy’ Lammers allemaal niet komen aanwaaien. Op school ging het niet voorspoedig vanwege zijn dyslexie. ‘Helaas werd dat in die tijd niet onderkend. Op de havo lukte het niet, terwijl ik dolgraag naar de sportacademie wilde en dus havo nodig had. Volgens de leraar Engels was ik gewoon lui. “Ga jij maar lekker hockeyen, dan vind je later vast een goede baan,” voegde hij me cynisch toe. Huilend ben ik op de fiets naar huis gegaan. Ik heb aan mijn moeder gevraagd of ik naar het CIOS mocht. Daar haalde ik voor het eerst een 8. Voor lesgeven! Daar lag dus mijn kracht. Het heeft me het zelfvertrouwen gegeven dat ik nodig had om mezelf te ontwikkelen. Mijn dyslexie heeft ertoe geleid dat ik mijn sterke kant heb kunnen ontdekken. Ik zeg altijd: dyslexie is geen handicap. Dyslexie is een gave! Ik vind het ook heel kwalijk dat ouders op het rapport van hun kinderen naar de onvoldoendes kijken in plaats van naar de goede cijfers. Er wordt altijd aan de onderkant gesleuteld en niet aan de bovenkant. Zo kweek je eenheidsworst. Ik ben trouwens nadat we wereldkampioen waren geworden met een fles wijn naar mijn oude school gegaan. Die wilde ik aan die leraar Engels geven als dank voor het feit dat hij mij destijds zo vernederd had. Die ene zin is me altijd bij gebleven en is mijn grootste motivatie gebleken. Helaas was de man er niet meer.’

Het verschil
De Lammers-methode is er niet een voor de korte termijn. ‘Ik ben geen crisismanager die in korte tijd een koerswijziging tot stand brengt. Ik ben een bouwende coach. Met dit Nederlands vrouwenelftal ben ik al zes jaar bezig. Het kost tijd om de diverse typen te herkennen en om hun specifieke kwaliteiten in te zetten.  De speelsters moeten de automatismen en elkaars sterke kanten herkennen. Sylvia Karres is de opvolgster van Mijntje Donners, geen gemakkelijke taak. Sylvia’s backhandaanname is relatief zwak dus daar bleven we maar op trainen. En door daar zo veel op te trainen gaven de andere speelster haar ook tijdens wedstrijden steeds ballen op die backhand. Tot ik tot het inzicht kwam dat we juist haar sterke kant, de tip-in forehand, moesten trainen. Dat heeft ertoe geleid dat de anderen haar daar veel meer op aanspelen én dat ze met die bal nu de beste ter wereld is. Ze is er topscorer mee geworden op het WK. Je wint nooit op zwakke kwaliteiten, maar altijd op je sterke kwaliteiten. Dat is het verschil tussen tweede worden op de Olympische Spelen van 2004 en wereldkampioen worden 2006! Voor de omslag trainden we op wat niet goed konden en was het steeds net niet. Nu winnen we. Dat is wel eens pech of juist geluk genoemd. Maar tussen pech en geluk zit een hele wereld.’

Droomdoel
Topvoetbalclub Chelsea heeft hem al uitgenodigd en ook in het bedrijfsleven is Marc Lammers een veelgevraagd spreker. ‘Er zijn veel overeenkomsten tussen sport en bedrijfsleven. De valkuil voor het bedrijfsleven is dat er elke dag een wedstrijd wordt gespeeld; er wordt amper getraind. Dan kom je er dus nooit achter wat voor verschillende mensen je in huis hebt en hoe je die het beste kunt inzetten.’
Uiteraard heeft Lammers een speciale band met de Rabobank. ‘Ik voel me beslist emotioneel verbonden met Rabobank. Natuurlijk, de sponsoring is fantastisch, maar het gaat verder dan geld. De bank biedt hockeyers ook de kans tot een opleiding of een baan bij het bedrijf. Heel belangrijk voor amateursporters. Waar ik ook een parallel zie met mijn manier van coachen is de structuur van Rabobank. Met leden die zelf met ideeën kunnen komen, waar andere banken toch vooral directief zijn.’
Nog een teambuildingtip nu veel lokale Rabobanken fuseren? ‘Leer samenspelen door vooral te communiceren. Het probleem is vaak dat er geen gezamenlijk doel is; dat iedereen er eigen normen en waarden op nahoudt, terwijl het cruciaal is om gedeelde normen en waarden te hebben. Ik laat mijn speelsters lijsten maken met daarop hun normen en waarden. Daaruit wordt één gezamenlijke lijst samengesteld. Kun je je daar niet aan conformeren, dan moet je eruit. Zo simpel is dat. We formuleren ook samen een droomdoel – een doel dat je MAG halen – en geen resultaatdoel, dat MOET je halen. Investeer dus in die gezamenlijkheid. Dat kost tijd en geld. Maar op termijn levert het winst op. Kijk maar naar ons: vier jaar lang werden we steeds tweede. In Madrid hebben we ons droomdoel bereikt!’

Het boek van Marc Lammers, Coachen doe je samen wordt op vrijdag 5 oktober in Den Bosch gepresenteerd. De documentaire Goud, onder regie van Niek Koppen, wordt tijdens het Nederlands Filmfestival op 28 september gepresenteerd, landelijk gaat de film op 4 oktober in première.

Als je voor een bezoek aan Goud betaalt met je Rabopas, krijg je 50 procent korting op het tweede kaartje!

Documentaire: Goud
Goud is de nieuwe documentaire van Gouden Kalf-winnaar Niek Koppen. In oktober 2006 werd het Nederlands dameshockeyteam na zestien jaar eindelijk weer wereldkampioen. Goud volgt de speelsters en hun coach Marc Lammers tijdens de intensieve voorbereiding. De film biedt een intrigerende inkijk in een sportploeg onder hoogspanning: teleurstelling, maar ook saamhorigheid en – uiteindelijk – vreugde. Doreen Boonekamp, directeur van het Nederlands Film Festival waar de documentaire eind september in première gaat, zegt over de film: ‘Niek Koppen heeft dicht op de huid alle voorbereidingen kunnen filmen. Dit levert niet alleen een sterke documentaire op met een prachtig beeld van de prestaties van het Nederlands dameshockeyteam, maar het geeft ook op een unieke wijze de Nederlandse overlegcultuur weer.’